ابو القاسم سلطانى
197
دايرة المعارف طب سنتى ( گياهان دارويى ) ( فارسى )
بريدگى و گلها كه در راس ساقه ظاهر مىشوند داراى دمگل دراز و نهنج كاپيتولها تقريبا محدب و داراى دو نوع گل لولهاى و زبانهاى سفيد مىباشد . منشاء اصلى گياه و الماسى ، هرزوگويين و منتنگرو مىباشد و امروزه در اكثر نقاط دنيا بهعنوان گياه زينتى و دافع حشرات پرورش داده مىشود . اندام قابل مصرف : كاپيتولهاى گياه مىباشد كه در سال 2 بار آنها را از بوتههاى 3 تا 8 ساله جمعآورى نموده پس از پلاسيده شدن در حد اكثر حرارت 50 درجه خشك مىنمايند . تركيبات شيميائى : كاپيتولها داراى پيرترين I و پيرترين II همچنين موادى نظير آلكالوئيدى به نام كريزانتهمين ، پيرتروزين ، فيتوسترين ، كولين ، پالميتيك اسيد ، لينولئيك اسيد ، بتاكاروتن و مقدار كمى اسانس مىباشد . خواص و موارد مصرف : مهمترين ماده موثره گياه پيرترينها مىباشند كه بر روى سلسله اعصاب مركزى موجودات خونسرد اثر نموده و باعث فلج آنها مىشود . لذا براى از بين بردن حشرات موذى نظير مگس ، شپش ، پشه همچنين آفات نباتى و دفع انگلهاى روده به خصوص آسكاريس ، كرمك و كرم كدو استفاده مىشود و چون براى انسان و حيوانات خونگرم سمى نمىباشد و موجب آلودگى محيط زيست نمىشود براى دفع آفات نباتى و حشرات موذى مورد استفاده قرار مىگيرد و با اضافه نمودن موادى نظير سزامين و پىپرونيل اثرات آنها را تشديد مىنمايند . از ريشه گياه بهطور سنتى بهعنوان تببر و زيادكننده ترشح بزاق به منظور كمك به عمل گوارش استفاده مىشود . مقدار خوراك پيرترينها براى انسان بالغ 10 تا 20 ميلىگرم مىباشد كه معمولا به صورت گرانولهاى كراتينيزه يا حبهاى محتوى 5 ميلىگرم به مدت سه روز صبح ناشتا همراه با مسهل مىباشد در مورد كرمك سه مرتبه اين عمل را با فاصلههاى ده روز تكرار مىنمايند . در استعمال خارجى از پيرترينها براى بر طرف كردن گال استفاده مىشود . Code - 1470 قراص Chrysanthemum coronarium L . گياهى است يك ساله با برگهاى فراوان ، ساقه افراشته ، ساده يا منشعب از خانواده Compositae . برگها داراى بريدگيهاى عميق ، منقسم يا دندانهدار ، نوكتيز و كاپيتولها بزرگ مىباشند محل رويش آن تبريز ، اهواز ، مسجد سليمان ، كرمان و زابل مىباشد و در برخى نقاط پرورش داده مىشود .